\u0179r\u00f3d\u0142o artyku\u0142 LEX<\/p>\n\n\n\n
Regina Skibi\u0144ska
Prawo cywilne Samorz\u0105d terytorialny Nieruchomo\u015bci
<\/p>\n\n\n\n
Aktualno\u015bci
Data dodania: 21.01.2023
Ogrodzenie ta\u015bm\u0105 przez w\u0142a\u015bciciela oblodzonego chodnika lub domu, nie zwalnia z odpowiedzialno\u015bci<\/p>\n\n\n\n
Wprawdzie to do gminy nale\u017cy obowi\u0105zek zapewnienia czysto\u015bci i porz\u0105dku na swoim terenie, w tym zbieranie b\u0142ota, \u015bniegu czy lodu, jednak w\u0142a\u015bciciele nieruchomo\u015bci odpowiadaj\u0105 za utrzymanie w stanie umo\u017cliwiaj\u0105cym bezpieczne przej\u015bcie chodnik\u00f3w, po\u0142o\u017conych bezpo\u015brednio przy granicy ich nieruchomo\u015bci. Nie zwalnia ich z tego obowi\u0105zku wygrodzenie ta\u015bm\u0105 oblodzonego chodnika lub domu.<\/p>\n\n\n\n
Oblodzone chodniki, za\u015bnie\u017cone drogi, spadaj\u0105ce sople to problem, kt\u00f3ry pojawia si\u0119 razem z obfitymi opadami \u015bniegu. Wprawdzie to do gminy nale\u017cy obowi\u0105zek zapewnienia czysto\u015bci i porz\u0105dku na swoim terenie, w tym zbieranie b\u0142ota, \u015bniegu czy lodu, jednak w\u0142a\u015bciciele nieruchomo\u015bci odpowiadaj\u0105 za utrzymanie w stanie umo\u017cliwiaj\u0105cym bezpieczne przej\u015bcie chodnik\u00f3w, po\u0142o\u017conych bezpo\u015brednio przy granicy ich nieruchomo\u015bci. Nie zwalnia ich z tego obowi\u0105zku wygrodzenie ta\u015bm\u0105 oblodzonego chodnika lub domu. W\u0142a\u015bciciele i zarz\u0105dcy nieruchomo\u015bci odpowiadaj\u0105 te\u017c za szkody, do kt\u00f3rych dojdzie, je\u015bli zaniedbaj\u0105 obowi\u0105zki.
Odpowiedzialno\u015b\u0107 w uregulowana jest w dw\u00f3ch aktach prawnych:
w prawie budowlanym, kt\u00f3re nak\u0142ada na w\u0142a\u015bciciela lub zarz\u0105dc\u0119 obiektu budowlanego obowi\u0105zek dochowania nale\u017cytej staranno\u015bci, bezpiecznego u\u017cytkowania obiektu w razie wyst\u0105pienia czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych oddzia\u0142uj\u0105cych na obiekt, zwi\u0105zanych z dzia\u0142aniem cz\u0142owieka lub si\u0142 natury (art. 61 pkt 2),
w ustawie o utrzymaniu czysto\u015bci i porz\u0105dku w gminach, kt\u00f3ra nakazuje w\u0142a\u015bcicielom nieruchomo\u015bci utrzymanie czysto\u015bci i porz\u0105dku m.in. przez uprz\u0105tni\u0119cie b\u0142ota, \u015bniegu, lodu i innych zanieczyszcze\u0144 z chodnik\u00f3w po\u0142o\u017conych wzd\u0142u\u017c nieruchomo\u015bci (art. 5). W\u0142a\u015bciciel nie musi jednak dba\u0107 o chodnik, na kt\u00f3rym jest dopuszczony p\u0142atny post\u00f3j lub parkowanie samochod\u00f3w. Je\u017celi nieruchomo\u015b\u0107 jest oddzielona od chodnika pasem zieleni, do kt\u00f3rego przylega chodnik, to obowi\u0105zek oczyszczania chodnika ci\u0105\u017cy na w\u0142a\u015bcicielu (zarz\u0105dcy, u\u017cytkowniku itp.) owego pasa. Ci\u0105gi komunikacyjne powinny by\u0107 utrzymane w stanie niepowoduj\u0105cym zagro\u017cenia dla \u017cycia i zdrowia os\u00f3b poruszaj\u0105cych si\u0119 po nich. Obowi\u0105zek ten co do zasady na\u0142o\u017cony zosta\u0142 na w\u0142a\u015bciciela lub zarz\u0105dc\u0119 obiektu budowlanego.
– W przypadku drogi publicznej odpowiedzialno\u015b\u0107 ponosi zarz\u0105dca drogi, w tym np. gmina, je\u017celi droga publiczna nie stanowi drogi np. wojew\u00f3dzkiej czy krajowej. Gmina jako zarz\u0105dca drogi powinna tak\u017ce usun\u0105\u0107 z niej \u015bnieg, kt\u00f3ry zosta\u0142 przez inne osoby posprz\u0105tany z chodnik\u00f3w, czyli po prostu przerzucony z chodnika na jezdni\u0119 – wyja\u015bnia Micha\u0142 Bera, radca prawny BSS Bera Salwa \u015awiderski.
Czytaj w LEX: Uprz\u0105tni\u0119cie b\u0142ota, \u015bniegu, lodu i innych zanieczyszcze\u0144 z dr\u00f3g dla pieszych >>>
Najemca odpowiada za sprz\u0105tanie \u015bniegu
Zgodnie z ustaw\u0105 o utrzymaniu czysto\u015bci i porz\u0105dku w gminach za \u201ew\u0142a\u015bciciela\u201d uwa\u017ca si\u0119 te\u017c inne osoby, je\u017celi faktycznie w\u0142adaj\u0105 nieruchomo\u015bci\u0105, np. s\u0105 najemcami.
Kwestia ta wygl\u0105da o tyle ciekawie, \u017ce analogicznie rozstrzyga o osobie odpowiedzialnej, je\u017celi okre\u015blony dom jest zajmowany nielegalnie, a wi\u0119c gdy kto\u015b bez tytu\u0142u prawnego (np. bez umowy najmu) mieszka w cudzym budynku, a w\u0142a\u015bciciel nie ma jeszcze wyroku eksmisyjnego, poniewa\u017c np. trwa jeszcze przed s\u0105dem sprawa o eksmisj\u0119. – W\u0142a\u015bciciel takiego domu jednorodzinnego nie b\u0119dzie odpowiada\u0142 za od\u015bnie\u017cenie chodnika publicznego, le\u017c\u0105cego wzd\u0142u\u017c granicy dzia\u0142ki nale\u017c\u0105cej do tego w\u0142a\u015bciciela. Z powodu tego, \u017ce faktycznie dom zajmuje kto\u015b inny, to ta osoba powinna dokona\u0107 od\u015bnie\u017cenia chodnika. Podobnie, je\u017celi okre\u015blona dzia\u0142ka jest oddana w u\u017cytkowanie wieczyste, to chodnik sprz\u0105ta ze \u015bniegu u\u017cytkownik wieczysty – m\u00f3wi mec. Micha\u0142 Bera.
Sprawd\u017a w LEX: Przej\u0119cie przez gmin\u0119 niekt\u00f3rych obowi\u0105zk\u00f3w w\u0142a\u015bcicieli nieruchomo\u015bci z zakresu czysto\u015bci i porz\u0105dku w gminach >>>
Poszkodowany mo\u017ce jednak \u015bciga\u0107 nie tylko w\u0142a\u015bciciela, najemc\u0119 czy u\u017cytkownika wieczystego nieruchomo\u015bci. Gmina powinna sprawowa\u0107 nadz\u00f3r nad prawid\u0142owo\u015bci\u0105 od\u015bnie\u017cania chodnik\u00f3w, a je\u015bli tego zaniedba, to poszkodowany mo\u017ce wyst\u0105pi\u0107 o odszkodowanie do gminy, a nast\u0119pnie gmina, kt\u00f3ra wyp\u0142aci odszkodowanie, mo\u017ce \u017c\u0105da\u0107 zwrotu jego r\u00f3wnowarto\u015bci od w\u0142a\u015bciciela nieruchomo\u015bci (uchwa\u0142a S\u0105du Najwy\u017cszego z dnia 24.11.2017r., sygn. III CZP 38\/17). Mo\u017ce to mie\u0107 du\u017ce znaczenie dla poszkodowanych, kt\u00f3rzy z natury rzeczy nie znaj\u0105 danych personalnych w\u0142a\u015bciciela czy najemcy danej posesji, a nawet nie znaj\u0105 numeru ksi\u0119gi wieczystej takiej posesji i bardzo trudno jest im ustali\u0107 dane osoby, przeciwko kt\u00f3rej mogliby kierowa\u0107 roszczenia odszkodowawcze. Gmina jest podmiotem, kt\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 wtedy zast\u0119pczo poci\u0105gni\u0119ty do odpowiedzialno\u015bci, o ile spe\u0142niono przes\u0142anki odpowiedzialno\u015bci gminy (zaniechanie przy sprawowaniu w\u0142adzy publicznej w postaci braku nadzoru).
Wi\u0119cej w LEX: Odpowiedzialno\u015b\u0107 gminy za szkod\u0119 wynikaj\u0105c\u0105 z nieuprz\u0105tni\u0119cia zanieczyszcze\u0144 z chodnik\u00f3w po\u0142o\u017conych wzd\u0142u\u017c nieruchomo\u015bci. Glosa do uchwa\u0142y SN z dnia 24 listopada 2017 r., III CZP 38\/17 >>>
W drodze wyj\u0105tku, je\u017celi na dzia\u0142ce prywatnej odbywa si\u0119 budowa np. domu jednorodzinnego i dzia\u0142ka ta stanowi teren budowy, to konieczno\u015b\u0107 od\u015bnie\u017cenia chodnika wzd\u0142u\u017c tej dzia\u0142ki obci\u0105\u017ca firm\u0119 b\u0119d\u0105c\u0105 wykonawc\u0105 rob\u00f3t budowlanych.
Zaniedbanie obowi\u0105zk\u00f3w wi\u0105\u017ce si\u0119 z odpowiedzialno\u015bci\u0105 finansow\u0105
Niewywi\u0105zanie si\u0119 z obowi\u0105zku od\u015bnie\u017cenia i usuwania lodu z chodnika powoduje, \u017ce w sytuacji, w kt\u00f3rej inna osoba po\u015bli\u017anie si\u0119, upadnie i dozna uszczerbku na zdrowiu czy poniesie \u015bmier\u0107, odpowiedzialno\u015b\u0107 finansow\u0105 poniesie w\u0142a\u015bciciel nieruchomo\u015bci.
W praktyce jednak cz\u0119sto nieruchomo\u015b\u0107 (np. blok mieszkalny) ma wielu w\u0142a\u015bcicieli. W wypadku budynk\u00f3w wielorodzinnych obowi\u0105zki zwi\u0105zane z usuwaniem skutk\u00f3w zimy wykonuje sp\u00f3\u0142dzielnia mieszkaniowa, wsp\u00f3lnota lub inny podmiot, zarz\u0105dzaj\u0105cy dan\u0105 nieruchomo\u015bci\u0105. W\u00f3wczas to ten podmiot ponosi\u0107 b\u0119dzie odpowiedzialno\u015b\u0107 za szkod\u0119 na osobie lub mieniu, a wynikaj\u0105c\u0105 z niewykonywania lub nienale\u017cytego wykonywania obowi\u0105zku.
Gdy chodzi o du\u017ce obiekty publiczne obowi\u0105zek od\u015bnie\u017cania spoczywa na gminie, natomiast za obiekty prywatne odpowiadaj\u0105 ich w\u0142a\u015bciciele lub zarz\u0105dcy. W przypadku takich obiekt\u00f3w obowi\u0105zek od\u015bnie\u017cania i zabezpieczania przed oblodzeniem nie ogranicza si\u0119 jedynie do chodnik\u00f3w.
Czytaj w LEX: Obowi\u0105zek od\u015bnie\u017cania chodnika przez w\u0142a\u015bcicieli nieruchomo\u015bci w prawie polskim – aspekty administracyjnoprawne >>>
Czytaj w LEX: Od\u015bnie\u017canie i \u0142atanie dziur z jedn\u0105 stawk\u0105 VAT >>>
Jak t\u0142umaczy adwokat Agata Bosiacka-Baran z Kancelarii A. \u0141ebek i Wsp\u00f3lnicy, zgodnie z prawem budowlanym w\u0142a\u015bciciel lub zarz\u0105dca obiektu jest zobowi\u0105zany zapewni\u0107, dochowuj\u0105c nale\u017cytej staranno\u015bci, bezpieczne u\u017cytkowanie ca\u0142ego obiektu w razie wyst\u0105pienia czynnik\u00f3w zewn\u0119trznych oddzia\u0142uj\u0105cych na obiekt, a zwi\u0105zanych z dzia\u0142aniem si\u0142 natury, takich jak np. intensywne opady atmosferyczne. Gdyby jednak dosz\u0142o do powstania pow\u0142oki lodowej, konieczne jest jej usuni\u0119cie, czy to mechaniczne, czy te\u017c chemiczne. Do obowi\u0105zk\u00f3w w\u0142a\u015bciciela lub zarz\u0105dcy nale\u017cy r\u00f3wnie\u017c kontrolowanie, czy istniej\u0105cy stan nieruchomo\u015bci wymaga podj\u0119cia aktualnie jakich\u015b dzia\u0142a\u0144.
Zobacz orzeczenie w LEX: IV SA\/Po 741\/13, Zakres upowa\u017cnienia rady gminy do regulowania obowi\u0105zk\u00f3w mieszka\u0144c\u00f3w gminy w zakresie obowi\u0105zku oczyszczania ze \u015bniegu i lodu. – Wyrok WSA w Poznaniu >>>
Zadanie od\u015bnie\u017cania chodnik\u00f3w lub obiekt\u00f3w budowlanych mo\u017cna powierzy\u0107 podmiotowi, kt\u00f3ry w zakresie swojej dzia\u0142alno\u015bci zawodowej trudni si\u0119 wykonywaniem takich czynno\u015bci, czyli profesjonali\u015bcie. W\u00f3wczas odpowiedzialno\u015b\u0107 za szkod\u0119, wynik\u0142\u0105 z niewype\u0142nienia obowi\u0105zku usuwania skutk\u00f3w zimy spoczywa na tym podmiocie.
Jak przypomina mec Bosiacka-Baran, podmiot profesjonalnie trudni\u0105cy si\u0119 usuwaniem skutk\u00f3w zimy odpowiada jedynie w ramach zawartej umowy. Je\u017celi w\u0142a\u015bciciel nieruchomo\u015bci zleci zewn\u0119trznej firmie od\u015bnie\u017cenie chodnika ka\u017cdego ranka, to obowi\u0105zek usuni\u0119cia skutk\u00f3w popo\u0142udniowej \u015bnie\u017cycy nadal ci\u0105\u017cy na nim.
Czytaj w LEX: Wypadek na nieod\u015bnie\u017conym trawniku nie uprawnia do odszkodowania >>>
Czytaj w LEX: Powik\u0142ania po urazie na oblodzonym chodniku nie obci\u0105\u017caj\u0105 gminy i ubezpieczyciela >>>
Odgrodzenie ta\u015bm\u0105 niebezpieczne terenu to za ma\u0142o
Zarz\u0105dcy nieruchomo\u015bci miewaj\u0105 te\u017c czasami zwyczaj odgradzania fragmentu terenu ta\u015bm\u0105 lub barierkami, zamiast usuwania \u015bniegu lub lodu.
– Mo\u017cna wyj\u0105tkowo dopu\u015bci\u0107 tak\u0105 sytuacj\u0119, je\u015bli jest to dzia\u0142anie dora\u017ane, celem zabezpieczenia niebezpiecznego miejsca, np. do czasu przyjazdu ekipy sprz\u0105taj\u0105cej. Gdyby zatem dosz\u0142o do zdarzenia w takiej sytuacji, kr\u00f3tko po wyst\u0105pieniu oblodzenia i opad\u00f3w \u015bniegu, podmiot odpowiedzialny za szkod\u0119 m\u00f3g\u0142by broni\u0107 si\u0119 wskazuj\u0105c, \u017ce odpowiednio zabezpieczy\u0142 teren do czasu przyjazdu odpowiednich s\u0142u\u017cb, a upadek poszkodowanego na odgrodzonym terenie, by\u0142 jego wy\u0142\u0105czn\u0105 win\u0105. Je\u015bli jednak taki stan rzeczy utrzymuje si\u0119 przez d\u0142u\u017cszy czas, a zarz\u0105dca terenu nie usuwa \u015bniegu i lodu, narusza przepisy prawa budowlanego nakazuj\u0105ce zapewni\u0107 bezpieczne u\u017cytkowanie ca\u0142ego obiektu. W\u00f3wczas s\u0142usznie mo\u017cna zarzuci\u0107 zarz\u0105dcy terenu niedochowanie nale\u017cytej staranno\u015bci i poci\u0105gn\u0105\u0107 go do odpowiedzialno\u015bci za zaistnia\u0142\u0105 szkod\u0119 – uwa\u017ca Agata Bosiacka-Baran.
Podobn\u0105 opini\u0119 wyra\u017ca Katarzyna Rydlewska, zast\u0119pca dyrektora Biura Projekt\u00f3w Strategicznych EIB SA., kt\u00f3ra t\u0142umaczy, \u017ce wygrodzenie ta\u015bm\u0105 przez zarz\u0105dc\u0119, wy\u0142\u0105czenie z u\u017cytkowania danego odcinka chodnika, po to, aby uwolni\u0107 si\u0119 od odpowiedzialno\u015bci za ewentualne szkody, do jakich mo\u017ce doj\u015b\u0107 na nieod\u015bnie\u017conej, \u015bliskiej powierzchni, nie jest uzasadnione i nie powinno mie\u0107 miejsca.
Mo\u017cna dochodzi\u0107 odszkodowania, zado\u015b\u0107uczynienia i renty
Adwokat Maciej \u015aled\u017a, partner w Nowosielski i Partnerzy – Adwokaci i Radcy Prawni wylicza roszczenia, kt\u00f3rych mo\u017cna dochodzi\u0107 w zwi\u0105zku z takim wypadkiem. Katalog ten odpowiada typowemu katalogowi spotykanymi przy odpowiedzialno\u015bci z tytu\u0142u czynu niedozwolonego i szkodzie na osobie. Jest to:
odszkodowanie, czy kwota odpowiadaj\u0105ca uszczerbkowi w maj\u0105tku, kt\u00f3rego doznali\u015bmy w zwi\u0105zku z wypadkiem (mo\u017ce to by\u0107 np. koszt leczenia i rehabilitacji, koszt utraconego zarobku); w przypadku uszkodzenia rzeczy w zwi\u0105zku z wypadkiem (np. laptopa, zegarka, telefonu) kwota odpowiadaj\u0105ca warto\u015bci tych rzeczy;
zado\u015b\u0107uczynienie, czy kwota pieni\u0119\u017cna za doznan\u0105 krzywd\u0119 (cierpienia fizyczne i psychiczne, kt\u00f3re zwi\u0105zane by\u0142y z wypadkiem i jego nast\u0119pstwami);
renta \u2013 je\u017celi poszkodowany utraci\u0142 ca\u0142kowicie lub cz\u0119\u015bciowo zdolno\u015b\u0107 do pracy zarobkowej albo je\u017celi zwi\u0119kszy\u0142y si\u0119 jego potrzeby lub zmniejszy\u0142y widoki powodzenia na przysz\u0142o\u015b\u0107;
Kwoty roszcze\u0144 pieni\u0119\u017cnych w tego rodzaju sytuacjach zale\u017c\u0105 od konkretnej sytuacji, to jest okoliczno\u015bci i skutk\u00f3w wypadku. Oscyluj\u0105 w granicach od kilkuset z\u0142oty, po kilka do kilkudziesi\u0119ciu tysi\u0119cy z\u0142otych.
\u017beby jednak m\u00f3wi\u0107 o winie i konieczno\u015bci wyp\u0142aty odszkodowania czy zado\u015b\u0107uczynienia, roszczenie musi by\u0107 zasadne. – Odpowiedzialno\u015b\u0107 zachodzi, je\u017celi spe\u0142nione s\u0105 nast\u0119puj\u0105ce przes\u0142anki: po pierwsze istnienie szkody, po drugie wyst\u0105pienia mi\u0119dzy zawinionym dzia\u0142aniem lub zaniechaniem sprawcy a szkod\u0105, adekwatnego zwi\u0105zku przyczynowego w takim znaczeniu, jakie temu poj\u0119ciu nadaje art. 361 par. 1 k.c., po trzecie – szkoda musi by\u0107 nast\u0119pstwem okoliczno\u015bci, za kt\u00f3re sprawca ponosi odpowiedzialno\u015b\u0107 – wyja\u015bnia Katarzyna Rydlewska.
Kwestia winy mo\u017ce by\u0107 jednak niejednoznaczna i budzi\u0107 wiele w\u0105tpliwo\u015bci. Zw\u0142aszcza je\u017celi m\u00f3wimy o szkodach zimowych. Ka\u017cd\u0105 sytuacj\u0119 trzeba wi\u0119c analizowa\u0107 indywidualnie.
– Przyk\u0142adowo, z jednej strony brak od\u015bnie\u017cenia czy posypania sol\u0105 lub piaskiem drogi, chodnika itp. mo\u017ce by\u0107 wynikiem zaniedbania. Z drugiej, opady mog\u0105 by\u0107 tak intensywne, \u017ce zapewnienie odpowiedniego stanu nawierzchni jest po prostu niemo\u017cliwe. W takim przypadku nie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 jednoznacznie o winie zarz\u0105dcy, czyli poszkodowanym nie b\u0119dzie nale\u017ca\u0142o si\u0119 odszkodowanie – m\u00f3wi Katarzyna Rydlewska.
<\/p>\n\n\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0179r\u00f3d\u0142o artyku\u0142 LEX Regina Skibi\u0144skaPrawo cywilne Samorz\u0105d terytorialny Nieruchomo\u015bci Aktualno\u015bciData dodania: 21.01.2023Ogrodzenie ta\u015bm\u0105 przez w\u0142a\u015bciciela oblodzonego chodnika lub domu, nie zwalnia z odpowiedzialno\u015bci Wprawdzie to do gminy nale\u017cy obowi\u0105zek zapewnienia czysto\u015bci i porz\u0105dku na swoim terenie, w tym zbieranie b\u0142ota, \u015bniegu czy lodu, jednak w\u0142a\u015bciciele nieruchomo\u015bci odpowiadaj\u0105 za utrzymanie w stanie umo\u017cliwiaj\u0105cym bezpieczne przej\u015bcie chodnik\u00f3w, …<\/p>\n